Czym zajmuje się psychiatra?
Psychiatra to lekarz, który zajmuje się szeroko pojętymi zaburzeniami psychicznymi człowieka – ich przyczynami, objawami, diagnozowaniem, przebiegiem i leczeniem.
Czy psychiatra, psycholog i psychoterapeuta to to samo?
Psychiatra jest lekarzem, czyli osobą, która ukończyła studia medyczne, a następnie podyplomową, 5-letnią specjalizację z zakresu psychiatrii. Psychiatra zajmuje się diagnostyką i leczeniem zaburzeń i chorób psychicznych, jako lekarz może stosować leczenie farmakologiczne, czyli przepisywać leki na receptę.

Psycholog nie jest lekarzem – to osoba, która ukończyła studia psychologiczne. W zakresie jego zainteresowań leżą zjawiska psychiczne i emocjonalne człowieka, ale zajmuje się nimi pod nieco innym kątem niż psychiatra. Zajmuje się psychoedukacją, wsparciem psychologicznym, diagnozą i terapią psychologiczną. Opiera się na rozmowie z pacjentem oraz przeprowadzeniu i analizowaniu odpowiednich testów psychologicznych.

Psychoterapeuta to osoba, która ukończyła odpowiednie szkolenia i uzyskała uprawnienia do zajmowania się psychoterapią.
W praktyce często spotykana jest sytuacja, kiedy lekarz psychiatra, psycholog i psychoterapeuta współpracują ze sobą, przez co oferowana jest pacjentowi najbardziej odpowiednia, kompleksowa pomoc.

Kiedy warto zgłosić się do lekarza psychiatry?
Decyzja, by udać się po pomoc do lekarza psychiatry często podejmowana jest po wielu próbach samodzielnego radzenia sobie z problemami – wówczas, gdy uświadomimy sobie, że sami nie potrafimy już sobie pomóc. Warto pamiętać, że im szybciej zdecydujemy się zwrócić o pomoc do specjalisty, tym większa szansa na szybsze, właściwe rozpoznanie naszych trudności, a tym samym na zastosowanie potrzebnego leczenia i wsparcia. Ważne jest, by nie lekceważyć uwag i rad rodziny i osób bliskich, którzy zwracają uwagę na to, że nasze zachowanie uległo zmianie i sugerują wizytę u specjalisty – odmienność naszego zachowania jest czasem bardziej zauważalna dla osób z otoczenia, niż dla nas samych. Warto zasięgnąć porady psychiatry szczególnie wtedy, kiedy:
• czujemy strach, lęk, niepokój, mamy problemy ze snem, czujemy się smutni, przygnębieni, bezradni, nie odczuwamy radości, gdy wykonywanie zwykłych codziennych obowiązków przychodzi nam z trudem, gdy odczuwamy nieuzasadnione poczucie winy lub myślimy o samobójstwie;
• zauważamy wokół siebie zmiany, które są dla nas niezrozumiałe i trudne, i których nie potrafimy wytłumaczyć, np. otoczenie, ludzie, których znamy stali się inni, wrodzy, czujemy się obserwowani, śledzeni, mamy wrażenie, że inni znają nasze myśli;
• dostrzegamy rzeczy, których nie widzą inne osoby, i których w rzeczywistości nie ma, gdy słyszymy „głosy”;
• zauważyliśmy, że nasza pamięć jest coraz słabsza, brakuje nam słów, mamy trudności z koncentracją uwagi, bywamy zdezorientowani i zagubieni;
• odczuwamy różne objawy i dolegliwości somatyczne (drżenie, rąk, kołatanie serca, wzmożoną potliwość, zawroty głowy, itp.), a wyniki badań dodatkowych i konsultacji innych lekarzy wykluczają obecność schorzeń somatycznych;
• staliśmy się bardziej nerwowi, drażliwi, wybuchowi, zauważyliśmy zmiany w swoim zachowaniu, np. zachowania agresywne, trudności z kontrolowaniem złych emocji;
• problemem jest nadużywanie alkoholu, narkotyków, leków uspokajająco-nasennych.
Jak wygląda wizyta u psychiatry?
Wizyta u psychiatry przebiega w taki sposób, aby wszystkie informacje, jakie pacjent przekaże lekarzowi pozostały tylko do jego wiadomości. Wbrew nieuzasadnionym obawom wielu osób, taka wizyta nie jest niczym strasznym, niebezpiecznym czy bolesnym, nie wywoła ona ani nie pogorszy już odczuwanych przez pacjenta dolegliwości. Polega ona głównie na wywiadzie lekarskim, rozmowie, niekiedy potrzebne jest badanie fizykalne pacjenta lub poszerzenie diagnostyki o badania laboratoryjne, konsultację i testy psychologiczne, konsultację neurologiczną.
Kiedy konieczne jest leczenie pacjenta w szpitalu psychiatrycznym?
Takie leczenie jest niezbędne wówczas, gdy osoba na skutek nasilonych zaburzeń psychicznych stwarza realne zagrożenie dla siebie lub innych osób. Poza wymienionymi sytuacjami są i inne, kiedy hospitalizacja nie jest bezwzględnie konieczna, ale może być dla pacjenta najkorzystniejszym rozwiązaniem.
Jakie zaburzenia psychiczne są najczęstsze?
Wśród pacjentów zgłaszających się do gabinetów psychiatrycznych zdecydowanie przeważają osoby z problemami lękowymi i depresyjnymi.
Czy choroby psychiczne są dziedziczne?
Skłonność do chorób psychicznych jest w pewnym stopniu dziedziczna, ale nie jest to proste dziedziczenie wg praw Mendla. Etiologia wielu chorób i zaburzeń psychicznych nie jest do końca wyjaśniona, jest wieloczynnikowa – koncepcje dotyczą nieprawidłowości struktury mózgu, przekaźnictwa neuronalnego, zaburzeń genetycznych, czynników społecznych i środowiskowych oraz wzajemnych interakcji pomiędzy nimi.
Czym jest autyzm?
Autyzm jest całościowym zaburzeniem rozwojowym, które daje objawy we wczesnym dzieciństwie i trwającym ze zmiennym nasileniem przez całe życie. Jako wtórne występują problemy psychiczne. Zaburzenia ze spektrum autyzmu są obecnie jednymi z najczęściej występującymi zaburzeniami na świecie. Szacuje się, że w Polsce cierpi na nie 1 na 300 dzieci. W Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii – 1 na 100. Chorobę można skrótowo opisać jako wycofanie z życia społecznego, stąd słowo „autyzm”, które pochodzi od greckiego „autos”, co oznacza „sam”. Choroba polega na odcięciu się człowieka od zewnętrznego świata, ograniczeniu wymiany informacji ze środowiskiem, subiektywnym poczuciu odizolowania. Tak naprawdę słowo „autyzm” jest pojęciem zbiorczym, obejmującym szerokie spektrum autystyczne – m. in. autyzm wczesnodziecięcy, autyzm atypowy, zespół Aspergera.
Czym jest PANDAS?
Termin PANDAS pochodzi od „Paediatric Autoimmune Neuropsychiatric Disorder Associated with Streptococcus”, czyli popaciorkowcowe dziecięce zaburzenie neuropsychiatryczne. Oznacza to, że gdy organizm broni się przed chorobotwórczymi bakteriami Streptococcus (powodujących np. infekcje gardła, migdałków), część tej obrony jest mylnie przekierowana i atakuje pewne partie mózgu. Ten autoimmunologiczny atak jest skierowany na blisko leżące części mózgu, powodując szereg problemów emocjonalnych, psychicznych i behawioralnych. Gdy po raz pierwszy wykryto PANDAS, wiązano je z zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi, tikami i zepołem Tourette’a. Głównie dlatego, że te nieprawidłowe zachowania są oczywiste i łatwo zauważalne.